Û¥- !@ „ - € ê •& ´ $ $ . < ¤ à à à à ğ
à ú ( "! "! "! "! "! "! "! "! "! (! (! (! (! (! (! -& 4 a& 4 F! ç F! F! DÜNYA FRANCHISING SAYFASI YAZISI 23/9/94
FRANCHISE ALMANIN YEDİ KURALI
Franchise veren firmalar, franchisee'lerine oranla daha geniş olanaklara sahipler. Yatırımları daha büyük ve uzun vadeli, kadroları daha tecrübeli, yabancı bir zinciri temsil ediyorlarsa arkalarında bir bilgi hazinesi var, UFRAD çatısı altında dayanışma ve tanıtım atağındalar.. Buna karşılık neredeyse evliliği andıran bir franchise anlaşmasına imza atacak olan franchisee'ler doğruyu kendi başlarına bulmak zorundalar.
Franchisor firmanın verdiği bilgilerin neler olması gerektiği Amerika'da kesin olarak tanımlanmış. Bizde ise kesin bir tanım yok. UFRAD'ın elindeki her türlü bilgi ilgilenen herkese ücretsiz sunuluyor ama, doğal olarak firmaların ve zincirlerin ticari bilgilerini, franchise almanın karlı olup olmadığını öğrenmek söz konusu değil.
Amerika'da franchisee'lerin ve bayilerin ortak bir derneği var. American Association of Franchisees and Dealers. Bu derneğin franchise almayı düşünenlere, franchisor seçerken nelere dikkat etmesi gerektiği yedi başlık altında toplanmış.
1) Franchisor firma öncelikle mal ve hizmetini satmaya çalışmalı
Bundan daha doğal ne olabilir demeyin. Bazı firmalar öncelikle franchise satmayı tercih ederler. Kısa vadede hızla satılan dükkanlardan gelen para, uzun vadede dükkanların gelirinden alınacak yüzdelerden daha cazip olabilir. Bu durumda franchisee kısa süre sonra kendini yalnız bulabilir. Ülkemize başlangıçta dünyanın en tanınmış ve güvenilir zincirleri geldiler. Bunların oluşturduğu pembe tablo yatırımcıyı yanıltmamalı. Her ülkede olduğu gibi hızla franchise satıp sonra ortadan kaybolan zincirler bizde de türeyebilir. Franchisee adayı bu noktayı iyi değerlendirmeli.
2) Franchisor firma pazarlama kanalı olarak öncelikle franchiseelerini kullanmalı
Satışının çoğunu kendi dükkanlarından yapan veya malını marketler, katalog, TV gibi değişik kanallardan pazarlayan franchisorlar tercih edilmemeli. Frnachisor pazarlamada franchisee'ye muhtaç durumdaysa daha iyi ilişkilerin kurulacağı doğaldır.
3) Üretilen mal veya hizmetin hazır bir pazarı olmalı
Pazarı doymuş bir ürün veya bağımsız işletmelerden alınmaya alışılmış bir hizmet söz konusu ise zincirin halkası olmak beklenen verimi getirmeyebilir. Örneğin sıcak bir lokanta veya otel atmosferi ancak tanıdığınız bir kişinin işlettiği küçük bir yerde bulunur. Zincir işletmeye girdiğinizde ister istemez birbirinin aynı, "kişiliksizleştirilmiş" bir ortam bulursunuz.
4) Marka iyi bilinmeli ve tanınmalı
Yatırımcıyı franchise almaya yönlendiren belki de en önemli etken, markadır. Markanın hangi kesimlerce, nasıl bilindiği üzerinde durulmalı. Değişik tüketici gruplarının görüşleri alınmadan franchise almaya karar vermemeli.
5) Franchisor firma yeterli eğitim, sürekli destek ve etkili bir pazarlama sunabilmeli
Franchisee adayı almayı düşündüğü iş hakkında genelde bilgi sahibi değildir. Zaten kimse kendi yaptığı, bildiği iş için başkasına isim hakkı ödemeyi içine sindiremez. Sindirse bile, franchisor firmalar işi bildiğine inanan kişiler alışkanlıklarını değiştiremeyecekleri için, franchisee'ı değiştiremeyecekleri için bu gibi adaylara isim hakkı vermek istemezler. Sonuçta işin acemisi olan franchisee, başlangıçta aldığı eğitimle "hayata atılmak" zorunda kalır. Genelde de eğitimdeki eksiklerin acısını sonradan pahalı öder. aFranchise almadan önce eğitimin düzeyi, süresi ve pratiğe yönelik uygulamaları hakkında bilgi edinmeli, ağitim alan eski franchisee'lerle konuşmalı. Eğitimin yanısıra sürekli kontrol ve destek de sistemin işlemesi için şart. Pazarlamanın da sürekli olması ve değişen şartlara uydurulması gerek. Franchisor tarafından işletilen bir veya birkaç dükkan olması, müşteri taleplerinin pazarlama uygulamalarına yansıtılması açısından yararlıdır. Aynı şekilde franchisee'lerinin isteklerini dikkate alan bir franchisor, pazarlamada daha iyi delstek verebilir.
6) Franchisor firmanın franchisee'leri ile ilişklileri iyi olmalı
Franchisee adayı kararını vermeden önce mutlaka mevcut dükkanların işletmecileri ile görüşmeli. Fakat bu görüşme sadece franchisorun verdiği isimlerle sınırlı kalmamalı. Sistemin işleyişi, eğitimin yeterliliği, franchisorun ilgisi sorgulanmalı. Franchisor aleyhine açılmış dava olup olmadığı, gerekçeleri, sonuçları öğrenilmeli. detayları açıklıkla verilmeliHer satıcı gibi, franchisor da malını kötülemez. Açılması düşünülen dükkanın ne yatırım gerektirdiği, maliyetlerinin ne olacağı konularında nispeten sağlıklı bilgiler alınabilir. Ne ciro, dolayısı ile ne kar edileceği konusunda ise ancak tahmin yürütülebilir.
Yatırımcı kendi yeteneklerini, dükkanının yerini, hitabettiği nmüşteri kitlesini iyi değerlendirmeli ve mevcut dükkanlardan hangisi ile karşılaştırabileceğine kendi karar vermeli. Aynı marka altında faaliyet gösterseler bile, her dükkanın farklı olduğu unutulmamalı.
7) Franchisee veya franchisor tarafından işletilen dükkanların satış ve maliyetlerinin detayları açıklıkla verilmeli
Maliyet unsurlarının bileşimi ve kar oranı öğrenilmeli. Franchisor ve franchisee dükkanları arasında önemli satış ve maliyet farkı var mı öğrenilmeli. Franchise açılacak bölgenin benzeri bölgelerdeki franchisee'lerin rakamları esas alınmalı.
FRANCHISING FUARI
10-13 Kasım 1994 tarihleri arasında İstanbul'da düzenlenecek olan 2. Uluslararası Franchising Fuarı, sektörün en önemli organizasyonu olma niteliğini koruyor. UFRAD tarafından da desteklenen fuara ülkemizde halen bulunan yerli-yabancı firmaların yanı sıra, Türkiye haklarını vermek isteyen yabancı kuruluşlar da katılacaklar. başvurdular
UFRAD, fuar süresince düzenleyeceği panel ve seminerlerle sistemi tanıtmayı sürdürecek. Geçen yıl olduğu gibi FM/Meliha Avni Sözen Fuar Merkezinde yapılacak olan fuara franchise verenlerin yanısıra vermeyi planlayan firmaların da ilgi gösterdikleri bildirildi.