FRANCHISE COACHING
Franchise & More olarak on yılı aşkın süredir Franchise verenlere hizmet verdik. 2006 yılından bu yana ise Franchise alanlara verdiğimiz hizmetleri ön plana çıkardık. Geleneksel olarak Franchise alanlara verdiğimiz ücretsiz danışmanlığın yanı sıra Franchise Coaching hizmetini de başlattık.
Geçmişte gördük ki Franchise alanlar genellikle yatırım yapmadan önce değil, işe girişip başları derde girdikten sonra bize geliyorlar. Özellikle UFRAD üyesi olmayan, Dürüstlük ve Açıklık İlkeleri ile kendilerini bağlamayan Franchise verenlere güvenip işe girenler sorun yaşadığı zaman diyecek pek bir şeyimiz olamıyor. Kimine en az zararla kurtulma yolunu gösteriyoruz, kimine iyi bir avukat tavsiye ediyoruz. En geçerli koruma yöntemi baştan doğru karar vermek, işi baştan iyi araştırmak. Ama nedense “Türk gibi başlamak” deyişine uygun şekilde, heyecanla, hızla, çok düşünmeden işe girişiyor bizim insanımız. Bu durum üzücü ama insan psikolojisine uygun gelişen bir “arıza”. Girişimcilerin kendilerini işin heyecanına kaptırdıkları başlangıç döneminde gözleri başka şeyi görmüyor. Seçtikleri iş fikrine odaklanıyor, gelecekle ilgili hayaller kuruyor ve ortadaki basit gerçekleri bile fark edemiyorlar. Mantığını çalıştırsa, bir bilene sorsa baştan göreceği eksikleri, işe girdikten sonra yaşayarak öğreniyorlar. Doğal olarak öğrenmenin bedeli bazen ağır olabiliyor.
Coach ne yapar
Danışmanlıktaki yıllara dayanan geçmişimiz bana gösterdi ki, Franchise almak isteyenlerin çoğu gereken araştırmayı yapmadan işe başlıyor. Alternatifler sokakta, fuarda, basında, internette buldukları işlerle sınırlı. Bir kısım girişimciler uzun uzun araştırıyor, ince ince hesaplıyor, tablolar hazırlıyor, herkese danışıyor, birçok işi araştırıp beğenmiyor, en sonunda bir işi yapmaya karar veriyor veya iş yapmaktan vazgeçiyorlar. Ama çoğu girişimciler bir iş fikrine ısınıyor, kısa bir araştırmadan sonra hızla karar veriyor ve işe koyuluyorlar. Sanıyorum girişimcinin kimyasında var bu “harekete geçme” dürtüsü.
Coaching her iki kesime hitap eden bir hizmet. İnce eleyip sık dokuyana geniş alternatif sunuyor, karar için gereken rakamsal bilgileri buluyor, deneyimini ve piyasa gerçeklerini aktarıyor. Acelesi olan girişimcilere ise, işin gözden kaçan unsurlarını, girişimcinin koşullarına uygun olup olmadığını gösteriyor.
Coach nasıl olmalı
F&M temsilcileri genellikle iş dünyasından gelen kişiler. Çoğu küçük işletmeci olarak kendi işini yapmış veya halen yapıyor. Franchise sistemleri hakkında bir kısmı Franchise alan, bir kısmı Franchise veren olarak çalıştıkları için bilgi sahibiler. Zaten coaching akademik bilgiyle yapılabilecek bir iş değil.
F&M sisteminde temsilciler kapsamlı bir eğitim de alıyorlar. Genel katılıma açık Franchise alma, Franchise verme ve girişimcilik seminerlerinin yanı sıra, F&M çalışma ilkeleri ve coaching danışmanlığı konusunda da eğitimlere katılıyorlar.
Franchise coach olabilmek için bir takım özelliklere sahip olmak gerekiyor. Girişimcilerin artı ve eksilerini tam öğrenmek gerek. Kimin neyi becerebileceğini kestirmek, girişimcinin ne zaman salt hırs ve hevesle hareket ettiğini anlamak, sonucu tahmin etmek gerek. Bunun için öncelikle insanı tanımak lazım. Bu konuda F&M’nin kendine özgü bir modeli var. İnsanın değiştiremeyeceği iç faktörleri ve çevresel koşullardan oluşan dış faktörleri ayrı ayrı irdeleniyor.
Hem küçük işletmelerin dünyasının kurallarını iyi bilmek, hem büyük işletmelerin iş yapma usullerini iyi tanımak gerek. Franchise, büyük şirket kuralları ile küçük işletme yönetmektir. Büyük şirketin cirosu da büyük olduğu için yönetimi masraflı ve kapsamlı olur. Küçük işletmenin yönetim masrafı düşük olmak zorundadır. Franchise sistemi salt kurallardan oluşmuşsa sırta yük olur. Akıllı bir iş modeli varsa işletmecinin sırtındaki yükü alır.
Franchise modelinin hangi koşullarda başarılı olacağını bilmek gerek. Büyük şehirde, kalabalık alışveriş merkezinde, ana caddede iyi iş yapıyor diye Franchise alıp arka sokakta açanların hali ortada. Coach hangi işin nerede tutacağını bilmezse faydası olamaz.
Franchise piyasasında neler olup bittiğini izlemek gerek. Her gün yeni birileri çıkıyor, yurt dışından güçlü zincirler geliyor. Danışana gerek yatırım alternatifi, gerekse muhtemel rakip olarak sadece piyasada var olanları değil, gelecekleri de söylemeli. Sürekli piyasanın içinde olduğumuz için F&M temsilcilerinin oldukça güçlü bilgi kaynakları var.
Yer seçiminden anlamak gerek. Nereye ne kira ödenmeli, neresi fırsat, neresi tuzak, ayırt edebilmeli. Alışveriş merkezlerini tanımak ve iyiyi kötüden ayırabilmek şart. Her türlü insanla muhatap olacağı için insan ilişkisinde de başarılı olmalı.
Kendi doğrularını sıralayıp vermek coaching değildir. Güvene, bilgiye, açıklığa ve doğruluğa dayanan bir ilişkidir coaching. Bilgi vermek yetmez, bazen başlamak için cesaret vermek, bazen gerçekleri gösterip korkutmak gerekir. Coach ne zaman nasıl davranacağını bilmeli.
Coaching nasıl alınır
Franchise girişimcileri önce F&M sitesinden bize başvuruyor, ilgi duydukları konuda bilgi istiyorlar. Sorularını e-mail veya telefonla yanıtlıyor, varsa önerilerimizi iletiyoruz. Bir kısmı gelip ücretsiz danışmalık alıyor. Hizmeti ve koşullarını anlattığımız zaman da coaching alıyor. Girişimcinin öncelik verdiği sektöre, yatırımın yerine ve girişimcinin özelliklerine bağlı olarak kendisine en uygun temsilcimizi öneriyoruz. F&M temsilcisi (coach) ve franchise almak isteyen girişimci (danışan) genelde haftada bir, gerekirse daha sık periyodlarla görüşüyorlar.
İlk görüşme tamamen coach’un danışanı tanımasına ayrılıyor. Bunun için coach sohbet ortamında danışanın girişimcilik geçmişini, beklentilerini, önceliklerini, içinde bulunduğu koşulları öğreniyor. Dünyada yaygın olarak uygulanan bazı testleri ve F&M tarafından geliştirilen Franchise alan testini uyguluyor. Prensiplerimize göre, birinci görüşmede coach danışanı tam olarak tanımadan marka önermiyor.
İkinci görüşmede, birincide alınan bilgiler doğrultusunda girişimci için ideal koşullar tanımlanıyor. Hangi sektöre girerse neyle karşılaşacağı, hangi işletme koşullarının beklentilerini karşılayacağı, hangi kaynaklara sahip olduğu ve en verimli şekilde nasıl kullanacağı tartışılıyor.
Sonraki görüşmelerde alternatif markalar birlikte değerlendiriliyor. Olası iş yerleri geziliyor koşulları pazarlık ediliyor. Franchise anlaşması inceleniyor, gereken değişiklikler talep ediliyor, kabul edilmezse Franchise alan riskler konusunda uyarılıyor. Franchise verenlerle görüşülüyor, koşulları Franchise alanla birlikte pazarlık ediliyor.
Franchise alanların düşünmeye başlamasıyla dükkanın açması arasında 6 ayla 1.5 yıl bir süre olduğunu görüyoruz. En hızlı karar veren bile marka seçme, yer bulma, para bulma, pazarlık gibi aşamalardan geçene dek 6 ayı buluyor. Coaching hizmeti genelde karara yaklaşıldığında seçeneklerin çokluğu karşısında kafası karışan girişimciler tarafından tercih ediliyor. Aslında en baştan alınsa en fazla yarar elde edilecek. Genelde coaching alındığında 2-4 ay içinde karara varılıyor. Yer hazırsa 2-3 ay arasında sonuç alınıyor. Yer bulma sorunu yaşanırsa veya alışveriş merkezinin açılması beklenirse bu süre uzayabiliyor.
Genellikle danışanlar hayallerini ve beklentilerini, kaynaklarının ve gerçeklerin ötesinde tutuyorlar. Coach bazen ısrarcı danışan karşısında işten vazgeçirmeye çalışan “şeytanın avukatı” durumuna da düşebiliyor. Ancak coaching’in yapısı gereği, coach tüm bildiklerini aktardıktan sonra karar danışana bırakılıyor.
Coaching ücreti nedir
F&M temsilcilerinden alınacak coaching hizmetinin ücreti, Franchise giriş bedelinin %5’i. Her görüşmede avans ödeniyor, hizmet tamamlandığında bakiye tamamlanıyor. Girişimci Franchise almaktan vazgeçerse ödenen avans hizmet bedeli olarak tahakkuk ediyor. Bu fiyatlandırmayı yaparken Franchise alacakların çekinmeden gelmesini, güvenerek çalışmasını, ön planda tuttuk. Deneyimlerimize göre giriş bedeli toplam yatırım ve işletme harcamalarının yaklaşık %20’si civarında. Bunun %5’i ise toplam yatırımın %1’i oluyor. Hiç tanımadığı bir sektörde Franchise alacak girişimci, eğer daha önce hiç Franchise almamışsa, riske atılan miktarın %1’i karşılığında sektörel deneyimi yanına almayı sigorta gibi görecektir diye düşünüyoruz.
Çalışmaya başlamadan önce standart coaching anlaşması imzalanıyor.