FRANCHISE VERMEK NEDİR?
Franchise veren, yatırım yapmak isteyenlere risksiz, prestijli, karlı bir iş alternatifi olarak "franchise" satar. ...eğitim ... mal ... müşteri portföyü ... yatırım planı ... işletme tekniği ... en gizli sırlarımız... biz "anahtar" verir, işyerinin kapısını açıp girmek yatırımcıya kalır. Bütün franchise verenler prensipte aynı şekilde denenmiş, tutulmuş ve karlı bir iş olanağı sunuyor, "işin reçetesini" satıyorlar... Malzemeyi siz alıyorsunuz, yemeği siz pişiriyorsunuz, sonra da tadına siz bakıyorsunuz...
BİR İŞE GİRMEK İSTEYEN BİRİ NEDEN FRANCHISE ALSIN? SANIYORUM SİZ İLAVE BİR BEDEL DE İSTİYORSUNUZ..
Tabi ki bir bedel istiyoruz ve alıyoruz da. Fakat inanıyorum ki, bu bedeli ödediğinizde yatırımınız size daha pahalıya değil, daha ucuza geliyor.
... yatırımınızı daha hızlı ve hesaplı bitiriyorsunuz.
... daha ucuza mal alıyorsunuz.
... birlikte daha etkin reklam gücümüz oluyor.
... işin inceliklerini bilmeseniz bile yeterli eğitim alıyorsunuz.
... stok kontrol, satış tekniği, raf düzenleme gibi verimliliği artıran teknikleri öğreniyorsunuz.
FRANCHISE VERMEK İÇİN NELER YAPMAK GEREK? BU İŞİN BİR REÇETESİ VAR MI?
Reçete değil ama, beş temel adım sayabiliriz.
Öncelikle bir hazırlık dönemi var. master franchise alırsanız hazırlığınız kısa sürer... Yerli firmalarda, okuyup araştırmanın dışında, daha farklı hazırlıklar ve adaptasyon...
...mesela ürünleri yetersizse çeşitlendiriyorlar veya çok çeşitliyse ve tecrübesiz biri başa çıkamayacaksa, sadeleştiriyorlar...
...mesela taze hammadde kullanıyorlarsa ve hammaddenin beklemeye tahammülü yoksa, özel katkılar, saklama metodları, dondurulmuş mal kullanma gibi teknoloji değişikliğine gidiyorlar.
...mesela hızlı gelişmenin gerektirdiği sermayeleri yoksa özkaynaklarla veya ortak alarak güçleniyorlar.
...mesela kurum kimliklerini değiştiriyorlar.
...mesela markalarını tescil ettiriyorlar.
...mesela TSE belgesi alıyorlar.
Bu hazırlık tabi her firma için farklı. Süresi de farklı.. Ama benim tavsiyem, tam hazır olmadan kesinlikle franchisinge başlamamaları.
İkinci adım da organizasyon ve ekip kurma.... Tek mağazayı veya dükkanı işletmek için gereken kadro ve tecrübe, bir franchise zincirini işletmeye yetemez. ...özünde tamamen farklı işler...
Muhasebe, finans, hukuk, pazarlama, proje, inşaat, satınalma, halkla ilişkiler, franchise ilişkileri vb. konularda uzmanlaşmış kişiler gerek... Franchsie vermeden önce, bünyenizde veya danışman olarak bu kadroyu kurmuş olmanız gerek.
Üçüncü adım strateji belirleme... Mesela daha ilk mağazanız açılmadan nerede ne zaman ne büyüklükte mağaza açacağınızı bilmelisiniz. DİE, DPT kaynaklı istatistikler... Haritalarınızı çizmiş, tüm hazırlıklarımızı yapmış olmalısınız.. Savaş planı çıkarır gibi. Tabi başkalarında daha farklı stratejiler gerekebilir. Yani birinin parası azdır, kazandıkça gelişmek ister, diğerinin çoktur, maksimum sayıya ilk yıl ulaşmak ister. Biri Anadolu kökenlidir, önce oradan yayılır, diğerinin ömrü İstanbul'da geçmiştir, burada bir kaç tane, bir de belki Bodrum'da açar, onunla sınırlı kalır. Birinin teşkilatı kuvvetlidir, her kasabada bile franchise verir, diğerinin vakti veya hevesi yoktur, Türkiye'yi on bölgeye ayırır, on tane bölge franchisee seçer, onlar bölgelerinde alt franchise verirler. Uzatmayalım, herkesin doğrusu kendine. Her firma kendine, işine, sektörüne, pazarına, müşterisine, kapasitesine göre bir strateji belirlemeli. Genellikle bu aşamada yanlış yapılıyor. İşler esen rüzgara, gelen talebe göre gelişiyor. Veya afaki tahminlerle gidiyorlar. Doğru strateji belirlemeyenler ise çoğunlukla ilk yılın sonunda tıkanıyorlar.
Dördüncü adım altyapıyı tamamlama.. anlaşma... el kitabı... dökümanlar... depo... eğitim yeri...
Yerli firmalarda altyapı hazırlığı daha kapsamlı... yapılan işin bir el kitabı yok... merkezi mutfak... dağıtımı üstlendiyseniz nakliye filosu... tekstil işindeyseniz atölye... mal veren firmalar... fiktif ambar...
Son adım da mağazanızı açma... Örnek olmalı... Yatırım belli olmalı... Karlı olmalı... en önemli adım... hayal satamazsınız... "dürüst franchise ilkelerine" uymaz. Yatırımcılara elle tutulur, gözle görülür, TL ile ölçülür şeyler sunmalısınız. Gerçekten karlı bir işletme kurup gerçekçi rakamları gözler önüne sermelisiniz.
Bu adımlardan sonra artık satış geliyor... Görücüye çıkma zamanı... reklam... haber... mektup... broşür... fuar...
NİÇİN MASTER FRANCHISE ALINMALI ?
iyice incelemek, üstünlüklerini tam anlamak, hangi özelliklerinin içinde bulunduğu pazardan kaynaklandığını ve başka pazarlarda üstünlüğünü kaybedeceğini anlamak, kendi pazarınıza adapte etmek gerek... zaman tasarrufu...
Master franchise almanın avantajlarını genelleyemeyiz ...kendi markalarını franchise edenler de aynı sonuca ulaşabiliyorlar ..bazen de master franchise alanlar ülke şartlarına uyarlamazlarsa dışarıdaki başarılarını tekrarlayamayabiliyorlar
...konunun dışından geliyorsanız veya sektörünüzde rekabet yoğunsa, master franchise alır hızla gelişirsiniz
...öyle bir markanız vardır ki, Vefa’nın bozası, Bursa'nın İskender Kebabı gibi, denenmişsinizdir... Tek hesaplamanız gereken, kendi ortamında meşhur ve karlı olan o otantik işletmenin, her köşe başında açıldığında aynı ilgiyi bulup bulamayacağı, aslına uygun çoğaltılan her bir işletmenin aynı karlılığa sahip olup olamayacağıdır.
...alternatif olarak adınızı kullanır, daha baştan zamana uyarsınız. "Tarihi Sultanahmet Halk Köftecisi" gibi, kapsamlı bir danışmanlıkla modernleşirsiniz, kendi adınızla ve ürününüzle dünya markalarından master franchise alanların liginde oynarsınız.
...master franchise almak işinize gelmez, ilgilendiğiniz malın sadece bayiliğiyle yetinir, bağımsızlığınızı korumak istersiniz
...gelişme yerli firmaların artışı yönünde ...Brezilya'da 10 yıl önce Amerikan firmaları çoğunluktaymış, bugün Brezilya'da franchise verenlerin %90'ı Brezilyalı. Türkiye’de de başlangıçta çoğu aybancı iken, bugün çoğunluk yerli markalarda.
FRANCHISE ALANLARIN DA BELLİ NİTELİKLER TAŞIMASI LAZIM ANLAŞILAN. SİZCE İDEAL YATIRIMCI KİMDİR? NASIL SEÇİLİR?
Franchise evlilik gibi. Bozmak için başlanmaz. doğru kişiyi seçmek ve doğru şekilde davranmak gerek... Belli bir "ideal franchisee" profili yok. ...her iş ve yer için ayrı tarif bile yapılabilir.
...Bölge franchisee arıyorsanız, yatırımdan kaçınmayacak, güvenilir, idarecilik yeteneği olan, mesela otomotiv veya beyaz eşya bayiliği olan birini seçeceksiniz.
...İşiniz uzmanlık gerektiriyorsa tecrübeli birini arayacaksınız, hatta öncelikle kendi dükkanını çevirmek isteyenleri bulacaksınız.
...İş potansiyeli zayıfsa, yüksek beklentileri olmayan kişileri seçeceksiniz.
FRANCHISE VEREN FİRMALARIN GİRİŞ BEDELİ, SÜREKLİ İSİM HAKKI ÖDEMESİ, REKLAM PAYI GİBİ TALEPLERİ VAR. FRANCHISE ALMANIN ŞARTLARI, YANİ FİYATI NASIL BELİRLENİYOR?
...bedeli ve diğer anlaşma şartlarını birlikte değerlendirmek gerek ...mal fiyatlandırır gibi yapılıyor ...franchise veren firmanın ön araştırmaları ve basireti önemli
...yanlış fiyatlandırma bazen oluyor ...baştan yüksek fiyat verip tıkanıyorlar ...baştan çekinip düşük fiyat koyuyorlar, hizmet aksıyor ...sonunda arz talep kanunu işliyor, fiyat oturuyor
ADAYIN YETERLİ EĞİTİMİ, TECRÜBESİ, BİLGİSİ, PARASI OLSA, BİR DE İYİ YERDE BÜYÜK BİR MAĞAZASI OLSA, FRANCHISE ALABİLİR Mİ?
Hayır... Biz bu işle bizzat uğraşacak kişiler ararız... belki sizin mağazanızın yakınında başka birine franchise vermişizdir ...her iki tarafı korumak için yakınına vermeyiz.
PEKİ AMA, PARA ONUN, MAĞAZA ONUN, RİSK ONUN, NEDEN ALAMIYOR?
...para sizin, yer sizin ama, marka başkasının.
...işle yeterince ilgilenemezseniz, markaya zarar gelir.
...her zincir, ancak en zayıf halkası kadar güçlüdür.
...siz eğer işinizin başında durmazsanız, o iş yürümez.
...başarısız bir işletme müşteriler gözünde tüm zinciri damgalar
...eğer iş değiştirmeye karar verirseniz, inanıyorum ki siz de bir franchise alacaksınız.
...izleyicilerimiz arasında franchise almak isteyen kişiler, derneğimize gelebilir, bilgi alabilirler.
...kitaplığımızda Türkiye'de ve dünyada kim, hangi franchise sistemini kaça satıyor, bunları gösteren, kitaplar dergiler ve gazeteler var.
... franchise almak isteyenler her zaman gelebilirler.